Wat als Zuhal Demir empathisch was?

Een oefening in politiek spreken met hart en verstand

Wat ontbreekt, is niet alleen het redelijke argument maar ook de empathie. (Foto © Pixabay)

Er was deze week een debat in het Vlaams Parlement. Althans, dat stond op de agenda. In werkelijkheid was het eerder een woordenstrijd over loopbaancheques, en vooral over wie er nog iets mag kosten in dit harde vlakke land. Minister Zuhal Demir verdedigde haar hervorming met vuur, maar weinig warmte.

De toon was opnieuw snijdend, smalend zelfs. Loopbaanbegeleiding, zo zei ze, is eigenlijk niet anders dan yoga of sport: nuttig misschien, maar de belastingbetaler moet dat niet betalen.

De sociale partners? Zij zouden enkel kritiek hebben omdat ze er zelf geld aan verdienen. En de minister, zij beslist, want zij is verkozen.

Dat is een retoriek die we intussen kennen: eenvoudig, vinnig, en ontdaan van elk gevoel voor nuance of menselijke complexiteit.

Wat ontbreekt, is niet alleen het redelijke argument maar ook de empathie.

Wat als Zuhal Demir empathisch was?

Stel je even voor.

Zuhal Demir stapt de commissiezaal binnen, niet met de gebruikelijke strijdlust van iemand die een debat ziet als boksmatch, maar met het rustige vertrouwen van iemand die iets wil verbeteren.

Ze glimlacht. De microfoon kraakt even.

En dan zegt ze:

“Collega’s, ik begrijp waarom dit onderwerp emoties oproept. Loopbaanbegeleiding is voor veel mensen het verschil tussen blijven hangen of opnieuw perspectief vinden. In een tijd waarin burn-outs sneller groeien dan vacatures, mogen we die kwetsbaarheid niet weglachen.”

De zaal zou even stilvallen.

Geen gegniffel, geen onderbrekingen. Want dat is empathie: niet toegeven, maar toevoegen, tonen dat je weet waarom iets ertoe doet.

Demir zou dan verder kunnen gaan, nuchter maar menselijk:

“We moeten met ons belastinggeld verstandig omgaan, dat spreekt vanzelf. Maar besparen is geen doel op zich. De vraag is: wat levert het op voor de werkende Vlaming? En hoe zorgen we dat kwaliteit overeind blijft, ook als we de structuren vereenvoudigen?”

Kijk, dát is beleid.

Niet het gratuite “het geld is op” of het smalende “zoals yoga of sport”.

Want werk is geen hobby, en loopbaanbegeleiding is geen luxe.

Het is een vorm van zorg — arbeidszorg.

En arbeidszorg is zelfzorg, en zelfzorg is welzijn, en en; weten we uit onderzoek.

De prijs van onverschilligheid

Wat er in het parlement gebeurde, was geen detail. Het is een spiegel van een bredere samenleving waarin hardheid de norm wordt en menselijkheid als zwakte geldt.

De minister toont daarmee niet enkel een gebrek aan emotionele intelligentie, maar ook een tragisch teken van persoonlijke en collectieve verarming.

Zonder empathie blijft er enkel macht over.

En macht zonder empathie is een bulldozer die ook het vertrouwen platwalst.

We vergeten te vaak dat beleid niet enkel draait om geld, structuren of cijfers, maar om mensen die vastlopen, twijfelen, richting zoeken. Loopbaanbegeleiding gaat over de vraag: hoe houden we elkaar overeind in een wereld die steeds sneller verandert?

Daarover ging het debat niet. En precies dat is het probleem.

De vraag die blijft hangen

Wat als Zuhal Demir empathisch was?

Dan hadden we het eindelijk niet meer over hoe ze het zegt, maar over waarom ze het doet.

Dan hadden we misschien een gesprek gehad over de échte pijnpunten op de arbeidsmarkt: burn-outs, flexibiliteit zonder vangnet, werknemers die zich verloren voelen.

Misschien is dat te veel gevraagd in een politieke cultuur die liever strijdt dan luistert.

Maar zolang empathie wordt gezien als soft, zal ook de samenleving verhard blijven.

En dat is de duurste besparing van allemaal.

Voorbij het parlement

Want eerlijk gezegd gaat dit niet enkel over Zuhal Demir.

Ze is een symptoom, geen uitzondering.

Wat in haar antwoord ontbrak, was niet alleen empathie, maar ook argumentatie.

Geen onderbouw, geen analyse, enkel een beroep op autoriteit: “ik beslis, want ik ben verkozen.”

Dat is het oudste en zwakste argument in de democratie — het moment waarop macht het denken vervangt, en dat is een gevaarlijk moment.

Die houding verraadt iets diepers dan politieke stijl: ze toont het geërfde denkkader waarin autoriteit belangrijker is dan redelijkheid, overtuiging belangrijker dan inzicht, en eigen gelijk belangrijker dan gemeenschappelijk begrip.

En dat denkkader beperkt niet enkel één minister, maar besmet stilaan het hele politieke veld.

We leven in een tijd waarin empathie verdacht is en argumenten overbodig lijken. Waar verontwaardiging applaus krijgt, en nuance wordt uitgejouwd.

Maar zonder empathie en zonder argumentatie blijft enkel macht over, en macht zonder menselijkheid is altijd vernietigend, ook al noemt men het beleid.

De echte breuklijn in onze samenleving loopt dus niet tussen links en rechts, rijk en arm, stad en platteland, maar tussen wie nog kan meeleven en meedenken, en wie dat vermogen kwijt is.

Misschien is dát wel de crisis van onze tijd: niet economisch, niet institutioneel, maar existentieel.

Daarover — over de barst die door ons collectieve hart én hoofd loopt — wil ik het de volgende keer hebben.