De zachte rand van het bestaan — over eenzaamheid

Eenzaamheid als de grondtoon van het mens-zijn. (Foto © Pixabay)

Eenzaamheid is een lastig gevoel om vast te pakken. Het glipt telkens weg zodra je denkt te begrijpen wat het is. Vaak wordt het verward met alleen zijn, maar dat zijn niet dezelfde dingen. Alleen zijn kan zelfs weldadig zijn, een adempauze, een moment van rust, een terugkeren naar jezelf. Eenzaamheid daarentegen voelt als een gemis, als een leegte die niet gevuld kan worden door louter aanwezigheid.

Het vreemde is dat die leegte zich vaak het scherpst laat voelen in gezelschap. Tussen mensen, midden in een gesprek, precies daar waar verbinding zou moeten zijn. Misschien omdat er zoveel woorden klinken die niets zeggen. Omdat we elkaar benaderen via beleefdheden, oppervlakkigheden, schijnbare nabijheid. Smalltalk als ruis die het echte contact overstemt.

Ik merk dat ik me het vaakst alleen voel wanneer ik omringd ben door mensen. Niet omdat ik hen niet waardeer, maar omdat ik verlang naar iets dat dieper gaat dan het uitwisselen van geluiden. Ik wil dat een gesprek even raakt aan iets echts, aan een gedachte, een glimlach, een stilte die gedeeld kan worden zonder ongemak.

Maar misschien is dat precies waar het schuurt. Misschien is er een fundamentele kloof tussen mensen die nooit helemaal overbrugd kan worden. Eenzaamheid als de grondtoon van het mens-zijn. We kunnen elkaar naderen, aanraken, zelfs liefhebben, maar er blijft altijd een rest van afzondering over, iets dat niet overgedragen kan worden. En dan zwijg ik stil en bedachtzaam over de machtsdynamiek die zich al te dikwijls tussen mensen afspeelt — die berekening, die onderhuidse controle. Het maakt zoveel kapot.

Er wordt vaak gesproken over verbinding, alsof die het hoogste goed is. En toch is echte verbondenheid zeldzaam. Misschien omdat ze niet maakbaar is, niet af te dwingen, niet te plannen. Ze gebeurt, of niet. Misschien is dat wat we moeilijk verdragen: dat we, hoe sociaal we ook zijn, uiteindelijk altijd een beetje alleen blijven.

Misschien is eenzaamheid geen probleem om op te lossen, maar een gegeven om te aanvaarden. Een zachte rand aan het bestaan die ons herinnert aan onze kwetsbaarheid, maar ook aan onze vrijheid. Want in die eenzaamheid woont ook iets eerlijks, iets wat alleen van onszelf is. Ik ben er nog altijd mee bezig. En jij?