Over de gekke wereld en haar systemen

Niet het systeem beweegt mensen. Mensen bewegen systemen. Altijd van binnenuit. (Foto © Unsplash)

Wat we systemen noemen, is vaak een reflectie van hoe wij ons tot onszelf en elkaar verhouden.

Wanneer verbinding verdwijnt, verharden structuren.

Wanneer menselijkheid terugkeert, kunnen systemen meebewegen.

Misschien begint verandering niet met het systeem,

maar met opnieuw samen in beweging komen.

We spreken vaak over ‘de systemen’ alsof ze iets zijn buiten ons. Alsof ze ons overkomen. Maar systemen zijn geen entiteiten met een eigen wil, ze zijn spiegels. Reflecties van onze innerlijke ordening, onze angsten, onze drang naar controle, onze onmacht om met complexiteit en kwetsbaarheid om te gaan. Macht uit onmacht. 

In deze tijd weerspiegelen ‘de systemen’ steeds vaker onmenselijkheid en ontmenselijking. Niet omdat “het systeem fout is” maar omdat we zelf steeds verder verwijderd raken van onze menselijkheid. De mens is complex, dus zijn systemen dat ook. Maar complexiteit zonder verbinding wordt kil, en efficiëntie zonder menselijkheid wordt destructief. Destructie is de reflectie van zelfdestructie. 

Systemen zijn spiegels.

Van onze keuzes, onze angsten, onze manier van samenleven.

Misschien ligt de echte hefboom niet in breken of ontsnappen,

maar in verbinding — met onszelf, met elkaar.

De rest volgt.

De focus op ‘de systemen’ is een vorm van externalisatie. Het verplaatst de verantwoordelijkheid naar buiten, terwijl echte verandering nooit van buitenaf begint — je kunt dat natuurlijk wel denken, of 'hopen' zoals je hoopvol wacht op Godot. Onmenselijke systemen evolueren lineair: optimaliseren, verharden, versnellen … tot ze imploderen. Intussen verliezen we iets kostbaars: tijd, aandacht, relatie.

Wat als de beweging andersom moet?

Niet eerst het systeem repareren, maar eerst weer mens worden.

Eerst verbinding maken met onszelf.

Onze eigen innerlijke fragmentatie onder ogen zien.

Van daaruit verbinding maken met de ander, niet als functie, rol of nog iets anders, maar als mens. Misschien kunnen systemen dán weer meebewegen, als afgeleide.

Als reflectie van herwonnen menselijkheid.

Niet het systeem beweegt mensen.

Mensen bewegen systemen.

Altijd van binnenuit. 

Voor mij ligt de echte hefboom niet in breken of ontsnappen, maar in vermenselijken. In kleine kringen, echte gesprekken, plekken waar we oefenen met wat het betekent om mens te zijn in een complexe wereld. Dáár ontstaan de vaardigheden die systemen van binnenuit kunnen veranderen.

Misschien is dat wel de paradox: we redden de wereld niet door grotere of efficiënter systemen, maar door diepere verbinding.

Waar ervaar jij vandaag ruimte om mens te blijven — ondanks het systeem?