Ministers in hun ivoren toren

In een ivoren toren op een eiland van privileges. (Foto © Pixabay)

Het is een klap in het gezicht van elke Vlaming die moeite heeft om het einde van de maand te halen: Vlaamse ministers die, naast hun astronomische loon van ruim 21.500 euro bruto, doodleuk nog eens meer dan 1.100 euro netto aan woontoelagen innen. Niet omdat ze dat geld écht nodig hebben, maar omdat een verouderd systeem uit de vorige eeuw hen dat gunt.

Terwijl gezinnen rekenen, schrappen en snijden in hun uitgaven, houden ministers halsstarrig vast aan een privilege dat hun eigen morele armoede pijnlijk blootlegt.

Een schandelijk symbool

Laten we duidelijk zijn: dit gaat niet over de boekhouding. Het bedrag is relatief klein op de schaal van de Vlaamse begroting, maar het is gigantisch qua symboliek. Ministers die zichzelf extra laten uitbetalen voor hun huishouden, terwijl ze al riante lonen, dienstwagens en chauffeurs hebben, tonen vooral hoe ver ze van de realiteit van gewone mensen verwijderd zijn. En dat voor een toelage die ooit zelfs bedoeld was om “faxkosten” te dekken. Faxkosten! Het is niet alleen anachronistisch, het is ronduit beschamend.

Het irrationele vasthouden aan privileges

Er bestaat geen rationeel argument meer om dit systeem overeind te houden. Wat overblijft is pure gewoonte, arrogantie en een hardnekkig gevoel van onaantastbaarheid. Het is de feodale logica van de macht: wie hoog zit, heeft recht op meer. Maar macht hoort in een democratie juist verantwoording te betekenen, geen zelfbediening. Ministers die dit systeem verdedigen, maken zichzelf belachelijk en hun functie onwaardig.

Wie privileges verdedigt, verkwanselt vertrouwen.

Het lege verweer

Dat ministers goed moeten worden betaald, is een bekend refrein. Het zou integere en bekwame mensen moeten aantrekken. Maar wat heeft dat in godsnaam te maken met een extra woontoelage? Een minister die al meer dan 20.000 euro bruto verdient, hoeft geen aalmoes om zijn huur te betalen of zijn huishouden te runnen. Het argument is niet alleen vals, het is beledigend voor de intelligentie van de burger.

Het gebrek aan lef

Wat kost het om dit privilege af te schaffen? Niets. Het levert zelfs geld op. Wat ministers missen, is geen geld, maar moed. De moed om een klein, maar symbolisch krachtig gebaar te maken. Door zich hiertegen te verzetten, tonen ze vooral lafheid en zelfzucht. Ze zeggen eigenlijk: "De besparingen zijn voor jullie, de privileges voor ons." En dat terwijl de factuur in de woonzorgcentra 30 euro per maand duurder wordt, en duizenden gezinnen zich afvragen hoe ze die extra kost moeten ophoesten. Het contrast kon nauwelijks schrijnender zijn.

Narcisme en de vleespotten

Misschien gaat dit zelfs verder dan gemakzucht of zelfzucht. Het lijkt bijna een symptoom van wat psychologen de dark triad noemen: narcisme, machiavellisme en psychopathie. Narcisme, omdat ministers zichzelf privileges blijven toekennen alsof ze daar vanzelfsprekend recht op hebben. Machiavellisme, omdat ze berekend vertrouwen op de traagheid en machteloosheid van het systeem om er toch mee weg te komen. En psychopathie, omdat ze zich blijkbaar onbewogen tonen tegenover de financiële pijn van burgers die elke maand kreunen onder stijgende facturen. Sam Vaknin beschrijft dit als een pathocratie: een systeem waarin de regels steeds meer geschreven worden door en voor de machthebbers zelf. Als dit de drijvende kracht is achter onze politieke cultuur, dan is de woontoelage geen detail, maar een alarmsignaal.

Een minister die 1.152 euro niet kan missen, mist moreel kompas.

De kloof

En precies daarin schuilt het grootste gevaar. Een minister die zijn politieke geloofwaardigheid te grabbel gooit voor een schamele 1.152 euro per maand, staat mijlenver van de gezinnen die elke cent twee keer moeten omdraaien. Het vergroot de kloof tussen bestuurders en burgers en voedt het groeiende wantrouwen tegenover de politiek. Steeds meer mensen voelen zich bedrogen: politici beloven verantwoordelijkheid en soberheid om verkozen te raken, maar lijken in de praktijk vooral aan de vleespotten te willen zitten.

Van morele armoede naar politiek gevaar

Al bij al geeft deze morele armoede weinig vertrouwen aan de bevolking. Het effent integendeel het pad naar iets veel gevaarlijkers: een regime dat inspeelt op de woede en het cynisme, en dat de democratie nog verder kan uithollen. Wie burgers het gevoel geeft dat politiek enkel zelfbediening is, moet niet verbaasd zijn als zij zich in de armen werpen van krachten die het allemaal nóg erger maken. Zoals men zegt: als het regent in Washington, druppelt het in Vlaanderen. Het is niet omdat de politieke klasse hier denkt weg te komen met privileges, dat de gevolgen voor vertrouwen en stabiliteit minder reëel zijn.

Zelfbedieningspolitici verkopen de democratie voor kleingeld.

Het is een kwestie van fatsoen. Ministers hoeven geen faxkosten meer terug te vragen, geen huishoudgeld uit belastinggeld te ontvangen. Ze moeten het lef tonen om hun eigen ivoren toren af te breken. Doen ze dat niet, dan verdienen ze niet langer de titel van volksvertegenwoordiger, maar enkel die van zelfbedieningspoliticus. En laat dit duidelijk zijn: wie zijn geloofwaardigheid verkoopt voor 1.152 euro per maand, verkoopt uiteindelijk de democratie zelf.