De tragedie herhaalt zich
- Luc Van De Steene
- 24 sep 2025
- 2 minuten om te lezen
Toen Euripides in 415 v.Chr. Trojaanse Vrouwen schreef, draaide hij de blik weg van de strijd en toonde hij de nasleep: vrouwen die wachten op deportatie, kinderen die gedood worden, een stad die in as verandert. De overwinning van de Grieken bleek een moreel failliet.
Meer dan 2.400 jaar later zien we een pijnlijke parallel. In Gaza ligt het militair overwicht bij Israël, maar de zwaarste last treft opnieuw burgers, vooral vrouwen en kinderen. Net als in Troje gaat de echte tragedie niet om heldendom, maar om menselijk puin.
Euripides liet zien dat de grootste verschrikking van oorlog niet op het slagveld ligt, maar in de gebroken ziel van een volk.
En vandaag kijken we opnieuw naar hetzelfde tafereel. De geschiedenis lijkt zich eindeloos te herhalen. En toch zien we dat vaak niet. Waarom?
Omdat de herhaling nooit letterlijk is.
Ze gaat mee met haar tijd. Ze verandert van vorm en blijft daardoor onzichtbaar.
Wie alleen kijkt naar feiten, cijfers en ratio, ziet de herhaling niet.
De Verlichting leerde ons rekenen en redeneren, maar niet beter leven.
Onze ratio is traag en beperkt. Het onbewuste, de driften, de donkere kant van de mens — dát bepaalt vaak de loop van de geschiedenis.
En precies omdat we die kant niet willen zien, herhalen we onze tragedies.
Zoals Réginald Moreels het ooit zo scherp formuleerde:
👉 “De menselijke evolutie? Technologisch: ongelooflijk. Wetenschappelijk: ongelooflijk. Ontologisch: nul.”
Misschien is dát ons echte failliet: een schrijnend gebrek aan zelfkennis.
We kennen onszelf amper tien procent — het topje van de ijsberg.
De rest blijft verborgen, en precies daar woont de herhaling.
En dat is geen detail. Want wie zichzelf niet kent, kent ook de ander niet.
Zelfkennis is mensenkennis.
En zolang we onze klassiekers niet lezen — de tragedies, de mythen, de verhalen die ons spiegelen — zullen we blind blijven voor patronen die zich telkens opnieuw aandienen.
De prijs van die blindheid is hoog. Depressie. Wanhoop. Oorlog. Genocide.
Wat we nodig hebben, is het durven oprekken van de grenzen van de ratio.
Door te voelen. Door onszelf in de spiegel te zien — niet enkel de buitenkant, maar ook de donkere lagen eronder.
Door het irrationele niet langer weg te duwen, maar het in de ogen te kijken.
Door opnieuw méér mens te zijn.
Door meer menselijkheid.
Opmerkingen