De Grote Strijd

Als er iets misgaat, trekken wij ten strijde. En als het dan niet beter wordt, strijden we harder. (Foto's © Pixabay)

Wij zijn een strijdlustig volk. 

Wij strijden tegen alles wat beweegt; tegen kanker, files, eenzaamheid, obesitas, criminaliteit, stress, burn-out, armoede, muggen, en soms tegen onszelf.

Als er iets misgaat, trekken wij ten strijde.

En als het dan niet beter wordt, strijden we harder.

Rust, bezinning, nadenken over oorzaken? Daar hebben we geen tijd voor. We zijn immers druk bezig met bestrijden. En dat is veel actiever, en dus beter.

De moderne mens is een soort tuinder met een hyperactieve schoffel: zodra er iets opkomt wat hij niet kent, trekt hij het eruit. En als het morgen terugkomt, weet hij dat hij tenminste iets heeft gedaan. We zijn zo gevormd.

De zorg: pillen en pleisters

Neem de gezondheidszorg.

We hebben pillen voor elk gevoel, zalfjes voor elke plek, en therapieën voor elk seizoen.

We behandelen symptomen alsof het opvliegers van het universum zijn: even onderdrukken, dan lijkt het weer normaal.

Depressief? Hier, een pil. Nog steeds depressief? Een andere pil. Nog steeds niet beter? Dan ligt het aan u, of uw attitude. “Doe niet zo flauw. Wees sterk. Volhouden!”

We bestrijden, maar genezen niet.

De oorzaak, dat een mens misschien niet alleen biochemie is, maar ook betekenis, daar hebben we geen tariefcode voor. En dus wordt herstel een bijzaak. We noemen het “management van klachten” want “herstel van leven” past niet in het systeem.

De gevangenis: uit het oog, uit het land

Dan de misdaad.

Wie kwaad doet, sluiten we op. Niet om hem beter te maken, maar om hem uit het zicht te houden. Zoals je ook doet met volle vuilniszakken: ze ruiken minder als je ze achter een stalen deur verstopt.

In gevangenissen praten we over straf, niet over herstel.

Over regels, niet over redenen.

Over orde, niet over oorsprong.

En elke week duiken de cijfers op: overvolle gevangenissen, personeelstekort, recidive. We noemen het dan een “probleem” en dus starten we een “aanpak” of een “taskforce”. Nog meer cellen, nog meer regels, nog meer strijd.

Het is alsof je water blijft bijgieten bij een lekkende emmer; zolang het drupt, lijkt het te werken.

Het onderwijs: pesten en protocollen

In scholen bestrijden we pestgedrag met protocollen. We hebben signaleringskaarten, meldpunten, stappenplannen en natuurlijk: nultolerantie. Want dat klinkt kordaat.

Wat we niet hebben, is interesse in waarom het gebeurt.

We doen aan remediëren, niet aan begrijpen. Psycho-educatie, preventie, leren omgaan met emoties, dat is lastig inroosteren. Er is nu eenmaal geen vak menselijk gedrag.

Dus blijven we blussen in plaats van leren hoe het vuur ontstaat.

We blussen de rook in plaats van het vuur.

Iedereen knikt, de powerpoint draait, en het pesten gaat ondertussen gewoon door, maar dan beter gecamoufleerd. Veel succes!

De tuinder des tijds

En zo wieden wij verder.

Elke dag trekken we aan het onkruid van onze tijd, vol overtuiging dat het ooit zal ophouden met groeien. We trekken, spuiten, bestrijden, en morgen beginnen we opnieuw.

Maar misschien is het probleem niet het onkruid, maar de tuinman.

We hebben geleerd te snoeien, maar niet te luisteren.

We behandelen de mens alsof hij uit losse onderdelen bestaat: een lijf met kuren, een brein met bugs. En zolang we die muur tussen lichaam en geest overeind houden, blijven we lapwerk leveren in plaats van helen en herstellen.

Herstel begint niet met bestrijden, maar met begrijpen.

Met de mens zien als één geheel, niet als een optelsom van storingen.

En misschien, heel misschien, met weer leren denken.

Niet efficiënt, maar echt. Kritisch, traag, nieuwsgierig denken.

Maar ach … dat klinkt zo ouderwets.

Laten we liever nog één campagne starten:

“Samen tegen de oorzaak!”

Met een logo, een hashtag en een subsidieaanvraag.

Dan kunnen we tenminste blijven doen waar we goed in zijn: ten strijde trekken.