Als liefde pijn blijft doen: wat we niet weten, maar wel meedragen

Als het regent, moet je jezelf herinneren dat schuilen óók zelfzorg is. (Foto © Pixabay)

Je weet niet wat je niet weet. Zolang niemand je heeft geleerd hoe liefde klinkt, voelt en ademt, ga je onbewust leven op de toonhoogte van vroeger. Dan denk je dat mislukte relaties toeval zijn, of karakter, of pech. Maar vaak is het iets anders: een oud verhaal dat in je lichaam is opgeslagen, en zich in stilte blijft herhalen. Liefde wordt dan geen ontmoeting, maar een overlevingsstrategie. En wie dat nooit doorheeft, blijft zich afvragen waarom het altijd pijn doet.

De meeste mensen beseffen niet hoeveel sporen vroegkinderlijke ervaringen nalaten. Niet omdat we dom zijn, maar omdat we hebben geleerd dat trauma iets groots, dramatisch of zichtbaar moet zijn. Terwijl de diepste wonden vaak ontstaan door wat ontbrak: iemand die je écht zag, iemand die jouw gevoel niet wegwuifde, iemand bij wie je gewoon mocht bestaan. Onvoorwaardelijk. Een kind dat dat niet krijgt, past zich aan; en kinderen zijn meesters in aanpassen. Je leert stil zijn. Of juist pleasen. Sterk zijn. Onkwetsbaar zijn. Onzichtbaar zijn. Wat nodig is, doe je, loyaal als je bent. 

En omdat die strategie ooit werkte, hou je hem vast. Tot ver in je volwassen leven. Vooral in de liefde. Daar waar je hart open zou moeten kunnen vallen, klapt je systeem juist dicht. Of je houdt zó hard vast, dat de ander geen lucht meer krijgt. We weten niet dat we herhalen wat we ooit moesten overleven. Je weet niet wat je niet weet.

Soms neemt dat zelfs een donkere vorm aan. Bijvoorbeeld wanneer een kind opgroeit met een narcistische ouder, een ouder die niet werkelijk ziet wie je bént, maar vooral wie je voor hém of háár moet zijn. Liefde wordt dan voorwaardelijk: prestatie, bewondering, gehoorzaamheid. Nabijheid wordt ruilhandel. En het kind leert: “Ik ben geliefd als ik lever, zorg of presteer.” Wat er niet groeit, is een innerlijke bodem van zelfwaarde.

Later, in volwassen relaties, kan dat gemis verharden tot controle. Macht. Een masker van zekerheid dat op bewondering draait, omdat echte intimiteit te bedreigend is. Het tragische is: het lijkt kracht, maar het is angst. Het lijkt liefde, maar het is houvast aan een leegte die nooit gevuld raakte. Niemand leert dat graag over zichzelf. Niemand kiest dat bewust. Maar de dynamiek is echt, en destructief.

Voor de partner aan de andere kant van zo’n dynamiek is de prijs hoog. Langzaam raak je verwijderd van jezelf. Je leert je woorden in te slikken. Je gaat kleiner praten, voorzichtiger bewegen, meer uitleg geven dan goed voor je is. Je raakt verstrengeld in het idee dat jij moet veranderen, jij moet repareren, jij moet liefhebben tot het wél lukt. Tot je op een dag wakker wordt en beseft: ik ben mezelf verloren.

Dat besef komt vaak pas na schade. Soms moet je het aan den lijve ondervinden om te voelen hoe diep het snijdt. Maar dan gebeurt er iets belangrijks: een eerste grens. Een eerste “nee”. Een scheur in het oude patroon. En daar, precies daar, begint zelfzorg.

Want je losmaken van een machtsdynamiek is geen wraak, geen vlucht en geen opgave van liefde. Het is zelfbehoud. Een daad van innerlijke hygiëne. Het is zeggen: mijn ziel is geen speelveld voor controle, en mijn hart is geen instrument om andermans leegte te dragen.

Pas wanneer je uit zo’n web stapt — fysiek, emotioneel of energetisch — ontstaat ruimte voor iets anders: de binnenweg.

De binnenweg is de weg van bewustwording, rouw, grenzen en mildheid. Niet zacht in de zin van week, maar zacht in de zin van waarachtig. Je onderzoekt: welk kind in mij probeerde al die tijd gezien te worden? Je leert voelen wat je vroeger niet mocht voelen. Je geeft woorden aan gemis, zonder jezelf erin te verliezen. Je bouwt iets wat toen ontbrak: een innerlijke plek waar je welkom bent, zonder voorwaarden.

Dat is heling. Geen sprookje, geen happy end, geen snelle cursus. Maar een terugkeer. Liefde, echte liefde, vraagt geen macht. Ze vraagt aanwezigheid. En dat begint bij jezelf: thuiskomen in je lijf, je grenzen, je waarheid, je waardigheid.

Misschien is dit de oproep van onze tijd: om liefdespijn niet langer te zien als toeval, maar als signaal. Om patronen niet af te straffen, maar te begrijpen. Om weg te stappen waar liefde macht wordt, en te blijven waar liefde veilig is. Zelfzorg is geen luxe; het is de grond waarop liefde kan bestaan.

De binnenweg is geen makkelijke weg. Maar het is de enige die echt vrijmaakt. En wie zichzelf daar terugvindt, ontdekt iets onverzettelijks:

liefde doet geen pijn, oude wonden wel.

Een mooie afsluiter!